Côn lệch hàn (còn gọi là côn lệch tâm thép hàn, côn thu lệch tâm, bầu giảm lệch tâm, eccentric reducer) là phụ kiện dùng để nối hai ống thép khác cỡ bằng mối hàn giáp mép, trong đó hai đầu côn không đồng tâm mà có một cạnh thẳng. Nhờ cạnh thẳng này, đỉnh ống hoặc đáy ống được giữ liên tục qua điểm giảm cỡ, tránh túi khí ở cửa hút máy bơm và tránh đọng nước trên đường ống nằm ngang. ANT Thành Nam cung cấp côn lệch hàn thép carbon sơn đen, độ dày SCH10 – SCH80, theo tiêu chuẩn ASME B16.9.
Côn lệch hàn là gì?
Côn lệch hàn là một biến thể của côn thép hàn. Ở côn đồng tâm, tâm hai đầu nằm trên cùng một trục nên phần côn thu đều từ mọi phía. Ở côn lệch, tâm đầu nhỏ lệch khỏi tâm đầu lớn một khoảng, nên một phía côn thẳng, phía còn lại dốc gấp đôi.
Quy cách côn lệch được ghi theo dạng cỡ lớn × cỡ nhỏ, ví dụ “côn lệch DN150 × DN100” (6″ × 4″). Côn được đúc hoặc ép nguyên khối từ thép carbon, bề mặt sơn phủ đen chống gỉ, hai đầu vát mép sẵn để hàn.
Theo tiêu chuẩn ASME B16.9, côn lệch và côn đồng tâm cùng cỡ có chiều dài bằng nhau. Hai loại chỉ khác nhau ở vị trí tâm đầu nhỏ, nên khi thay côn đồng tâm bằng côn lệch không phải sửa chiều dài tuyến ống.
Độ lệch tâm của côn lệch hàn
Độ lệch tâm (offset) là khoảng cách giữa tâm đầu lớn và tâm đầu nhỏ. Với côn lệch, độ lệch bằng một nửa hiệu hai đường kính ngoài:
Độ lệch e = (D − d) / 2, trong đó D là đường kính ngoài đầu lớn, d là đường kính ngoài đầu nhỏ.
| Quy cách côn lệch | Đường kính ngoài D × d | Chiều dài H (ASME B16.9) | Độ lệch tâm e |
|---|---|---|---|
| DN65 × DN50 | 73,0 × 60,3 mm | 88,9 mm | 6,4 mm |
| DN80 × DN50 | 88,9 × 60,3 mm | 88,9 mm | 14,3 mm |
| DN100 × DN80 | 114,3 × 88,9 mm | 101,6 mm | 12,7 mm |
| DN100 × DN65 | 114,3 × 73,0 mm | 101,6 mm | 20,7 mm |
| DN150 × DN100 | 168,3 × 114,3 mm | 139,7 mm | 27,0 mm |
| DN200 × DN150 | 219,1 × 168,3 mm | 152,4 mm | 25,4 mm |
Độ lệch tâm dùng để tính cao độ khi dựng hình. Ví dụ, với côn lệch DN150 × DN100 lắp phẳng trên, tâm ống DN100 phía sau thấp hơn tâm ống DN150 khoảng 27 mm. Giá đỡ ống DN100 cần hạ thấp tương ứng để ống không bị võng hoặc kênh.
Lắp phẳng trên hay phẳng dưới?
Côn lệch chỉ phát huy tác dụng khi lắp đúng hướng. Trên bản vẽ, hướng lắp được ký hiệu là FOT (Flat On Top – phẳng trên) hoặc FOB (Flat On Bottom – phẳng dưới).
| Hướng lắp | Vị trí điển hình | Mục đích |
|---|---|---|
| Phẳng trên (FOT) | Cửa hút máy bơm ly tâm | Không để khí tích ở đỉnh côn, tránh xâm thực, rung và tụt lưu lượng |
| Phẳng trên (FOT) | Ống nằm ngang dẫn chất lỏng có thể lẫn khí | Khí đi liền mạch theo đỉnh ống tới van xả khí |
| Phẳng dưới (FOB) | Đường ống thoát nước, xả đáy, nước ngưng | Đáy ống liên tục, nước và cặn không bị giữ lại |
| Phẳng dưới (FOB) | Ống đi trên giá đỡ, cầu ống (pipe rack) | Đáy các đoạn ống cùng cao độ, đặt đều trên giá |
Nhiều sự cố máy bơm bị rung, ồn, cánh bơm rỗ bề mặt có nguyên nhân từ việc lắp côn đồng tâm ở cửa hút, hoặc lắp côn lệch ngược hướng (phẳng dưới) làm túi khí hình thành ngay trước cánh bơm.
Thông số kỹ thuật côn lệch hàn ANT
| Kích cỡ | Đầu lớn từ DN20, thu về cỡ nhỏ hơn; cỡ lớn theo đơn hàng |
|---|---|
| Kiểu côn | Lệch tâm (lệch bầu), đúc nguyên khối |
| Độ dày | SCH10, SCH20, SCH40, SCH80 |
| Vật liệu | Thép carbon ASTM A234 WPB, sơn phủ đen |
| Tiêu chuẩn | ASME B16.9 |
| Kết nối | Hàn giáp mép, vát mép theo ASME B16.25 |
| Áp lực làm việc | PN10, PN25, PN40 tùy độ dày |
| Nhiệt độ làm việc | Đến khoảng 150 °C |
| Môi chất | Nước, dung dịch, chất lỏng, khí, hơi |
Vật liệu ASTM A234 WPB có giới hạn chảy tối thiểu 240 MPa và hàm lượng carbon tối đa 0,30%. Nhờ vậy côn dễ hàn và dùng được cho phần lớn hệ thống nước, khí và hơi áp thấp đến trung bình.
Ứng dụng của côn lệch hàn
- Trạm bơm cấp nước, PCCC: côn lệch phẳng trên nối ống hút lớn vào cửa hút nhỏ của bơm.
- Nhà máy, khu công nghiệp: đường ống nước làm mát, nước công nghệ, dung dịch.
- Hệ thống thoát nước, xử lý nước thải: côn lệch phẳng dưới để nước và bùn không đọng.
- Cầu ống, giá đỡ: giữ đáy ống cùng cao độ khi đổi cỡ.
- Nông nghiệp, tưới tiêu, chăn nuôi: trạm bơm tưới, đường ống cấp nước tập trung.
Hướng dẫn lắp côn lệch ở cửa hút máy bơm
- Xác định hướng: đặt côn sao cho cạnh thẳng nằm phía trên. Đánh dấu cạnh thẳng bằng sơn trắng trước khi hàn để tránh xoay nhầm.
- Nối sát cửa hút: côn lệch nên nối trực tiếp vào mặt bích cửa hút, hoặc qua một đoạn ống thẳng ngắn. Không đặt cút ngay trước côn.
- Ống hút dốc lên về phía bơm: đoạn ống hút nằm ngang nên dốc nhẹ lên về phía bơm (khi bơm hút từ bể thấp hơn), để khí không bị giữ lại trên đường hút.
- Đoạn ống thẳng phía trước: nhiều nhà sản xuất bơm khuyến nghị có đoạn ống thẳng dài vài lần đường kính trước cửa hút, để dòng vào bơm đều.
- Hàn, thử kín: đường hút chịu áp âm nên mối hàn phải kín tuyệt đối. Rò khí trên đường hút cũng gây xâm thực như túi khí.
Phân biệt côn lệch hàn và côn đồng tâm
| Tiêu chí | Côn lệch hàn | Côn đồng tâm |
|---|---|---|
| Hình dạng | Một cạnh thẳng, một cạnh dốc | Đối xứng quanh trục |
| Tâm hai đầu | Lệch nhau e = (D − d)/2 | Trùng nhau |
| Dùng cho | Ống nằm ngang, cửa hút bơm, đường thoát | Ống đứng, cửa đẩy bơm, tuyến thông thường |
| Chiều dài | Bằng nhau theo ASME B16.9 | |
| Lắp đặt | Phải đúng hướng FOT/FOB | Không phân biệt hướng |
Kiểm tra côn lệch hàn khi nhận hàng
- Đường kính hai đầu: đo đường kính ngoài, đối chiếu đúng quy cách (ví dụ DN150 × DN100, không nhầm với DN150 × DN80).
- Cạnh thẳng: đặt côn lên mặt phẳng, cạnh thẳng phải áp sát, không vênh.
- Độ dày thành: đo ở hai đầu vát, đúng SCH đặt hàng.
- Bề mặt, mép vát: không nứt, không rỗ sâu, mép vát đều, không móp.
- Chứng từ: CO, CQ ghi rõ vật liệu, tiêu chuẩn và số mẻ.
Sai lầm thường gặp khi dùng côn lệch hàn
- Lắp ngược hướng ở cửa hút bơm: cạnh thẳng nằm dưới khiến đỉnh côn trở thành chỗ trũng ngược, khí bị giữ lại ngay trước cánh bơm. Đây là lỗi phổ biến nhất.
- Không tính độ lệch khi đặt giá đỡ: giữ nguyên cao độ giá đỡ sau côn làm ống phía sau bị treo hoặc bị kê kênh, tạo ứng suất lên mối hàn.
- Dùng côn đồng tâm cho đường thoát nằm ngang: phía đáy côn đồng tâm tạo bậc, nước và cặn đọng lại gây ăn mòn cục bộ và tắc nghẽn.
- Xoay côn khi hàn: chỉ cần xoay lệch vài độ, cạnh thẳng không còn nằm đúng đỉnh hoặc đáy ống. Nên hàn đính ở vị trí cạnh thẳng trước để cố định hướng.
- Lẫn côn lệch với côn đồng tâm trong kho: hai loại cùng quy cách nhìn gần giống nhau. Nên dán nhãn hoặc sơn đánh dấu ngay khi nhập kho.
Báo giá côn lệch hàn
Giá côn lệch hàn phụ thuộc vào cỡ hai đầu, độ dày SCH và số lượng. Côn lệch thường có giá cao hơn côn đồng tâm cùng quy cách do khuôn ép phức tạp hơn. Khi cần báo giá, bạn ghi rõ ví dụ “Côn lệch DN150 × DN100 SCH40 – 2 cái”.
ANT cung cấp đồng bộ côn thép hàn đồng tâm, cút thép hàn, chếch thép hàn 45 độ, tê đều thép hàn, tê thu thép hàn, nút bịt thép hàn và mặt bích thép. Liên hệ Hotline 0818.234.678 (TP.HCM) hoặc 0842.888.817 (Hà Nội) để nhận báo giá côn lệch hàn.
Câu hỏi thường gặp về côn lệch hàn
Côn lệch hàn và bầu giảm lệch tâm có phải là một không?
Đúng. Côn lệch hàn, côn thu lệch tâm, bầu giảm lệch tâm, lệch bầu và eccentric reducer đều chỉ cùng một phụ kiện.
Cửa hút máy bơm lắp côn lệch phẳng trên hay phẳng dưới?
Phẳng trên (FOT). Lắp phẳng trên giúp đỉnh ống liên tục, không có chỗ cho khí tích lại trước cánh bơm.
Độ lệch tâm của côn lệch DN100 × DN80 là bao nhiêu?
Độ lệch e = (114,3 − 88,9)/2 = 12,7 mm. Chiều dài côn theo ASME B16.9 là 101,6 mm.
Có thể dùng côn đồng tâm thay côn lệch ở cửa hút bơm không?
Không nên. Côn đồng tâm tạo một vùng cao ở đỉnh côn, nơi khí dễ tích lại, gây xâm thực và làm giảm tuổi thọ bơm.
Đánh giá
Chưa có đánh giá nào.